Bản đề xuất EIP-1559

EIP là từ viết tắt của Ethereum Improvement Proposals có nghĩa là đề xuất cải tiến Ethereum. Những đề xuất được đề ra để giải quyết các vấn đề hiện có trên nền tảng Ethereum, để từ đó giúp Ethereum có thể tiếp tục cải tiến để giữ vững ngôi vị của mình. Những đề xuất này sẽ được tranh luận bởi những nhà phát triển của Ethereum trên toàn thế giới. Sau đó tất cả sẽ cùng bỏ phiếu để đi đến một thống nhất chung.

EIP-1559 là đề xuất cải tiến Ethereum được đề xuất vào năm 2019. Nó giới thiệu một khái niệm mới là Base Fee. Base Fee đại diện cho khoản phí tối thiểu phải trả cho một giao dịch, Base Fee được trả cho mỗi khối và nó có thể được điều chỉnh lên hoặc xuống tùy thuộc vào mức độ tắc nghẽn mạng ethereum. Base Fee là phần phí giao dịch bị đốt cháy. Ngoài ra, trong mỗi giao dịch, người dùng có thể thêm tips vào Base Fee để khuyến khích các thợ đào thực hiện giao dịch của họ trước. Khi mạng ở mức sử dụng hơn 50%, Base Fee sẽ tăng lên và ngược lại, điều này về cơ bản có nghĩa là mạng hướng tới việc đạt được mức cân bằng ở mức 50% bằng cách điều chỉnh phí.

EIP-1559 cũng đề xuất tăng dung lượng mạng đạt được bằng tăng gấp đôi, Max Gas Limit bằng cách thay đổi max gas limit cho mỗi Block từ 12.5M lên 25M.

  • Về mặt phí: EIP-1559 giúp giảm phí giao dịch trung bình, cũng như độ biến động về phí.
  • Về mặt nguyên lý: EIP-1559 sẽ yêu cầu một khoản Base Fee từ người dùng, khoản tiền này sẽ được chuyển vào để đốt. Người dùng có thể chuyển thêm một khoản tip cho thợ đào.
  • Kích thước khối: Kích thước khối tối đa được tăng gấp đôi từ 12,5M lên 25M gas. Mức 12,5M gas bây giờ sẽ trở thành mức kích thước khối mục tiêu (target block size). Theo đó, base fee sẽ được điều chỉnh dựa trên việc kích thước khối trước đó có chênh lệch như thế nào với target block size.

Cơ chế tính Gas fee hiện tại của Ethereum hoạt động dựa theo cơ chế First-price Action. Cụ thể khi một người dùng muốn sử dụng mạng lưới Ethereum thì sẽ phải ra mức giá mà họ sẽ trả để thực hiện được giao dịch này. Khi đó, những người thợ đào sẽ ưu tiên những người dùng trả mức giá cao hơn để xác nhận giao dịch đó.

Điều này dẫn tới một hệ lụy đó chính là những người có nhiều tiền sẽ muốn trả phí cao hơn để được ưu tiên thực hiện giao dịch của mình. Những người có ít tiền sẽ có 2 lựa chọn, một là chấp nhận mức giá cao đó để được xác nhận giao dịch, hai là phải chờ đến khi nào phí gas xuống thấp hơn để tranh thủ giao dịch. 

Nếu may mắn thì họ có thể chờ được đến lúc phí gas thấp hơn, nhưng nếu khi trường “quá nóng”, việc chờ đợi của thể là con dao hai lưỡi khiến cho giá gas ngày càng cao và cao hơn nữa và khiến giao dịch của họ bị delay một khoảng thời gian dài.

Đó là lý do chính dẫn tới đề xuất EIP-1559. Mục tiêu của đề xuất này là giúp phí gas của Ethereum ổn định hơn, tránh việc phí gas tăng chóng mặt chỉ trong 1 khoảng thời gian ngắn.

Đề xuất này sẽ thay đổi hoàn toàn cách tính phí của Ethereum. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc đấu giá để được quyền ưu tiên thực hiện giao dịch, giờ đây mức phí sẽ chia làm 2 phần chính: Base Fee và Miner Tip.

  • Base Fee: Là mức phí tối thiểu mà người dùng sẽ phải trả để được thực hiện một giao dịch. Mức phí này sẽ giao động tùy theo nhu cầu thị trường, khi thị trường “nóng” thì điều chỉnh lên và ngược lại. 
  • Miner Tip: Đây là phần phí mà thợ đào được nhận. Chẳng hạn khi một người dùng muốn giao dịch của mình được thực hiện nhanh hơn thì thay vì trả mỗi Base Fee thì họ có thể gửi thêm một ít Miner Tip để được thợ đào ưu tiên giao dịch của mình.

Hoạt động của cơ chế phí EIP-1559. (Nguồn: cryptoviet.com)

  • Làm cho phí giao dịch dễ dự đoán hơn.
  • Giảm sự chậm trễ trong việc xác nhận giao dịch.
  • Cải thiện trải nghiệm người dùng bằng cách tự động hóa hệ thống đặt giá thầu.

6.1. Ưu điểm

  • Trải nghiệm người dùng nhất quán tốt hơn: Các nhà phát triển ứng dụng có thể ước tính Gas Price cho các giao dịch chính xác hơn và giúp người dùng tránh phải trả quá nhiều.
  • Hạn chế hành vi thao túng Gas Price: Ví dụ, những người xấu lấp đầy các Block bằng các giao dịch trống để làm tăng Gas Price (EIP-1559 đề xuất base fee sẽ bị Burn).
  • Giảm lạm phát trên ETH: Ngoài việc trả ít phí hơn, người nắm giữ ETH cũng sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ việc giảm lạm phát khi một số khoản phí trả bằng ETH bị Burn (con số này có thể rất lớn, Tại thời điểm này, mỗi Block Ethereum có phần thưởng khoảng 3.5 ETH / Block, trong đó 2 ETH ở dạng block rewards và 1.5 ETH dưới dạng phí được trả. Theo EIP-1559 thì ETH bị đốt cháy dưới dạng Base Fee có thể rất lớn. Tuy nhiên, điều này có thể dẫn tới việc trong dài hạn các giao dịch thậm chí có thể đắt hơn do giảm phát).
  • Giảm tắc nghẽn mạng: Vì kích thước Block tăng lên để đáp ứng nhu cầu.
  • Phí có thể thấp hơn: Vì mỗi Block hiện có thể phù hợp với nhiều giao dịch hơn, Gas Price có thể giảm xuống mức thấp hơn và hợp lý hơn.

6.2. Nhược điểm

  • Thu nhập Miner sẽ giảm: 20 - 35% thu nhập của miner sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp khi Base Fee bị Burn (những Miners vẫn kiếm được từ tips & block rewards)
  • Ethereum có thể bị quá tải hơn: Do max Gas Limit lên tới 25M (tối đa gấp 2 lần hiện tại), các node operators sẽ phải mở rộng / chuẩn bị cơ sở hạ tầng của họ cho phù hợp để xử lý nó.

Nếu như đề xuất này được áp dụng lên những đồng coin khác thì có lẽ sẽ chẳng ai quan tâm. Tuy nhiên đây là Ethereum – đồng coin đứng thứ 2 thị trường ở thời điểm hiện tại, thế nên tác động của đề xuất này sẽ là tương đối lớn và sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới xu hướng của altcoin trong những khoảng thời gian sắp tới.

Dưới đây là những tác động mà đề xuất này ảnh hưởng tới Ethereum:

Ethereum trở nên khan hiếm hơn

Điểm đặc biệt nhất của đề xuất này đó chính là toàn bộ số ETH thu được từ Base Fee sẽ bị đốt và biến mất mãi mãi trên thị trường, còn số ETH đến từ Miner Tip sẽ được trả cho các thợ đào. 

Điều này giúp tỷ lệ lạm phát của Ethereum trở nên thấp hơn. Và đặc biệt nếu thị trường DeFi ngày càng phát triển, tương đương với số lượng ETH bị đốt sẽ ngày càng lớn, sẽ khiến Ether có thể trở nên giảm phát nếu số lượng bị đốt lấn át tỷ lệ lạm phát.

Thu nhập của thợ đào bị giảm

Nếu như trước đây, thợ đào sẽ nhận được toàn bộ phần thưởng đến từ phí giao dịch của người dùng thì giờ đây họ chỉ nhận được một nửa trong số đó. Đó là lý do chính vì sao khi đề xuất này được public thì những người phản đối nhiều nhất đó chính là những người thợ đào.

Đem lại doanh thu hơn 1 tỷ USD phí giao dịch trên mạng lưới, Ethereum trong những khoảng thời gian đầu năm 2021 có thể được coi là “con gà để trứng vàng” cho Ether miner. 

Biểu đồ thể hiện thu nhập. (Nguồn: blogtienao.com)

Mặc dù vậy, dù có muốn hay không thì vào ngày 4 tháng 8 tới đây, khi mà EIP-1559 chính thức có hiệu lực, thì doanh thu của họ sẽ bị giảm một cách đáng kể.

Nguy cơ bị tấn công 51%

Khi mà doanh thu của những người thợ đào bị ảnh hưởng thì họ có thể thông đồng với nhau để tấn công mạng lưới để khẳng định tiếng nói của mình. 

Mặc dù vậy, theo quan điểm của mình, việc này sẽ khá khó để có thể xảy ra. Bởi dù có nói gì đi chăng nữa thì Ether vẫn là đồng coin mang lại rất nhiều lợi nhuận, thậm chí có thời điểm còn vượt qua cả đào Bitcoin.

Giả sử, nếu họ tấn công mạng lưới của Ethereum thì họ sẽ nhận được gì ngoài việc khẳng định được sức mạnh của mình. Trong khi cái giá phải trả là tương đối lớn, như việc nếu Ether sụp đổ thì họ sẽ phải chịu rủi ro về máy móc, thiết bị, nhân lực,.. chưa kể đến việc sẽ phải dùng rất nhiều nguồn lực để có thể tấn công được mạng lưới vô cùng phi tập trung như Ethereum.

Chẳng hạn, có một đồng meme coin được ra mắt trên sàn Uniswap. Mọi người đều tranh nhau mua để có thể sở hữu được chúng càng nhanh càng tốt, và dẫn tới việc mạng lưới bị quá tải. 

Vào lúc này, nếu như nền tảng Ethereum vẫn hoạt động theo cơ chế cũ thì những người muốn mua đồng coin này sẽ phải đấu giá để được ưu tiên thực hiện giao dịch trước, điều này khiến phí gas trên Ethereum hiện tại đang là 5$ có thể đột ngột lên tới tận 100$ là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Điều này sẽ ảnh hưởng với những người dùng bình thường.

Tuy nhiên, nếu áp dụng EIP-1559, những người muốn thực hiện giao dịch nhanh sẽ phải thi nhau đấu giá Miner Tip chứ không phải Base Fee. Việc họ muốn đấu giá cao bao nhiêu đó là quyền của họ, và sẽ không ảnh hưởng nhiều tới mức Base Fee mà những người dùng bình thường trả. 

Tất nhiên, do thị trường “quá nóng”, mức Base Fee sẽ tăng lên đôi chút nhưng sẽ lên dần dần chứ không phải tăng đột ngột từ 5$ lên 100$ như cơ chế cũ. Đó là lý do chính khiến phí gas của Ethereum sẽ trở nên ổn định hơn.

EIP-1559 có thể sẽ có tác động đáng kể đến giá của Ethereum, đặc biệt là trong dài hạn. Sự tắc nghẽn mạng và phí cao của Ethereum là những nhược điểm lớn, điều này có lợi cho các đối thủ cạnh tranh với phí giao dịch rẻ hơn nhiều. EIP-1559 sẽ giúp người dùng tránh phải trả quá nhiều cho các giao dịch và có thể giảm phí giao dịch ở một mức độ nào đó nếu mức sử dụng khối dưới 50%. Những người dùng rời khỏi Ethereum để sử dụng các nền tảng có phí giao dịch thấp hơn có thể quay trở lại sau EIP-1559 và đặc biệt là Ethereum 2.0. Việc có nhiều người dùng hơn đồng nghĩa với việc nhiều người phải mua Ether để làm phí giao dịch dẫn đến việc tăng giá có thể xảy ra.

EIP-1559 tác động đến giá của Ether. (Nguồn: cryptoviet.com)

Ngoài ra, mô hình phí mới của EIP-1559 sẽ đốt cháy một phần đáng kể số tiền mà các thợ đào hiện đang nhận được từ phí giao dịch. Trước EIP-1559, Ethereum lạm phát vì nguồn cung tăng lên mỗi khi một khối được khai thác. Sau khi cập nhật, Ethereum có thể lạm phát hoặc giảm phát tùy thuộc vào mức phí và mật độ sử dụng mạng. Tính đến 11h00 ngày 11/08/2021 đã có hơn 25.000 ETH tương đương với khoảng gần 78 triệu đô bị đốt với lượng đốt trung bình một ngày hơn 4000 ETH, đây là một con số không hề nhỏ có thể sẽ tác động tích cực đến giá EtH trong trương lai.

Nhiều nhà đầu tư tin tưởng rằng EIP-1559 sẽ giảm đáng kể phí giao dịch. Tuy nhiên, EIP 1559 không làm giảm phí giao dịch và chỉ làm cho chúng dễ dự đoán hơn. Vì vậy, việc gửi các giao dịch trên Ethereum sẽ trở nên dễ sử dụng hơn với người dùng.

Mô hình phí mới sau EIP-1559 sẽ tăng gấp đôi dung lượng của mỗi khối và đưa ra mức phí cơ sở riêng biệt. Dung lượng khối lớn hơn sẽ cho phép nhiều giao dịch được xử lý cùng một lúc và phí cơ sở giúp giảm tắc nghẽn mạng. Phí cơ sở được thay đổi dựa trên việc sử dụng mạng hiện tại. Khi mức sử dụng trên 50% thì phí cơ sở sẽ tăng lên và ngược lại khi nó dưới 50% thì phí sẽ giảm. Phí cơ sở chỉ có thể thay đổi tối đa 12,5% mỗi khối, điều này sẽ hạn chế việc phí tăng đột biến được thấy trong mô hình phí truyền thống. Để ngăn các thợ đào tăng phí bằng cách tạo các giao dịch giả của chính họ toàn bộ phí cơ bản sẽ bị đốt cháy.

EIP-1559 sẽ đơn giản hóa quá trình giao dịch. Ở bản cập nhật cũ, người dùng phải đặt giá gas theo cách thủ công dựa trên ước tính. Sau khi thay đổi, ví sẽ có thể dự đoán chính xác phí gas nên người dùng không cần quá lo lắng về việc trả quá nhiều. EIP-1559 là một bản cập nhật toàn diện sẽ cải thiện trải nghiệm tổng thể của mọi người khi sử dụng mạng Ethereum ngoại trừ các thợ đào.