Bóng bóng thị trường

Bong bóng thị trường nói chung là một tình huống mà giá của một tài sản vượt quá giá trị thực tế của nó lên một biên độ lớn hơn. Trong thời gian bong bóng phình to là thời gian giá của tài sản bắt đầu bị thổi phồng hơn giá trị nội tại của tài sản. Các thuật ngữ "bong bóng giá tài sản", "bong bóng tài chính" hoặc "bong bóng đầu cơ" là cách gọi giống nhau, thường được rút gọn gọi là bong bóng.

Một đặc điểm cơ bản của bong bóng là hầu hết những nhà đầu tư không nhận ra rằng họ đang thạm gia vào một cái bong bóng đang phình to ra mỗi ngày, nói cách khác là họ không biết được rằng họ đang tham gia một cuộc đầu cơ. Ngoài ra, bong bóng thường chỉ được xác định khi nhìn lại, sau khi bong bóng đã vỡ.

Bong bóng thường được mô tả bởi một sự sụp đổ ngoạn mục trong giá của tài sản. Thiệt hại do vụ nổ bong bóng đôi khi còn ảnh hưởng tới các ngành kinh tế khác có liên quan tới tài sản. Ví dụ, sự bùng nổ của bong bóng năm 1980 ở Nhật đã dẫn tới một thời kỳ đình trệ kéo dài đối với tất cả ngành nghề của nền kinh tế Nhật Bản.

Câu chuyện bong bóng nhà đất hồi năm 2008 ở Mỹ thì tồi tệ hơn nhiều, vụ nổ bong bóng này đã gây ra sự phá hủy khủng khiếp đối với tài sản của các nhà đầu tư trên toàn cầu, bởi vì hầu hết các ngân hàng và các định chế tài chính ở Mỹ và Châu  u đã nắm giữ hàng trăm tỷ đô la các chứng khoán độc hại có lãi suất thế chấp dưới chuẩn.

Vào tuần đầu tiên của tháng 1 năm 2009, 12 tổ chức tài chính lớn nhất trên thế giới đã mất nửa giá trị tài sản. Sự suy thoái kinh tế đã khiến cho nhiều doanh nghiệp trong các ngành khác nhau phá sản hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ tài chính. Cũng logic thôi, nhà đất đình trệ thì xây dựng đình trệ dẫn đến nội thất, vật liệu xây dựng bán chậm, nhân công không có việc làm, mọi thứ đều đen tối theo.

Mặc dù, một số bong bóng thị trường rõ ràng hơn những bong bóng khác, nhưng trên thực tế tất cả bong bóng đều có thể nhận ra được bằng “mắt thường” từ lúc bong bóng hình thành cho đến khi nó đổ vỡ hoàn toàn.

Trong một số trường hợp,ai cũng có thể nhìn ra bong bóng sắp nổ, khi giá và những chỉ số kỹ thuật khác chạm mức nguy hiểm, như bong bóng của thị trường chứng khoán và thị trường bất động sản. Ví dụ, nhà đầu tư nên cẩn thận khi giá tăng từ 50% trở lên chỉ trong vòng 1 tháng. Trong các thị trường khác mà số liệu ít công khai hơn như thị trường trái phiếu, một số loại tiền tệ, chúng ta sẽ khó nhận ra quá trình này hơn, nhưng nếu để ý kỹ ta vẫn có thể thấy những dấu hiệu nhất định.

Ở bất kỳ thị trường nào, nếu chỉ từ những biểu đồ đơn giản nhất, động thái của người mua và bán, cũng như các bản tin tài chính trên các báo liên tục cung cấp thông tin về một cơ hội đầu tư trong một thời gian ngắn thì đây chính là dấu hiệu nguy hiểm.

Nói một cách khác, bạn hoàn toàn có thể tìm thấy những dấu hiệu cho thấy thị trường đang quá nóng.. Chẳng hạn như khi tất cả những người bạn quen biết đều lao theo một phi vụ đầu tư mà nghe đồn đang rất nóng.

Tóm lại, loại trừ những tình huống khác thường (bong bóng thị trường nổ rất sớm hoặc rất muộn so với quy luật), thì nhìn chung, các chuyên gia tài chính, những con người ăn ngủ với những diễn biến của thị trường đều sớm phát hiện được dấu hiệu của bong bóng.

Bản chất của vấn đề là người khôn khéo có thể làm ra hàng đống tiền từ bong bóng thị trường, đặc biệt là cho người bán. Nó cũng là một cơ hội trời cho ngành tài chính thông qua việc bán những tài sản đã bị thổi phồng khỏi giá trị thực lấy những tài sản khác thực sự giá trị. Khi bong bóng vỡ, chỉ có nhà đầu tư nhẹ dạ là kẻ chịu thiệt mà thôi.

Tất nhiên, người bán cũng phải đề phòng trường hợp người mua lỗ quá nhiều sẽ đòi hỏi bồi thường. Mặc dù vậy, hiếm có nhà môi giới nào sẽ xin lỗi và bồi thường nhà đầu tư, mà ngược lại họ sẽ tuyên bố bong bóng thị trường không thể dự báo được.

Tương tự, các chính trị gia và nhà hoạch định chính sách, những người đáng lẽ phải chịu trách nhiệm khi xảy ra những chấn động thị trường, cũng viện lý do trên. Xét cho cùng, không ai muốn thừa nhận trách nhiệm trong khi có thể chẳng mất gì khi đổ lỗi tất cả cho sự khó lường của thị trường.