Sàn tập trung (CEX)

Sàn giao dịch tập trung (Centralized Exchange - CEX) llà sàn giao dịch tập trung được quản lý bởi một bên thứ 3, có thể là công ty hoặc tổ chức chủ sàn. Mọi tài sản tiền điện tử của bạn khi nạp vào tài khoản trên sàn CEX đều được quản lý và kiểm soát bởi công ty hay tổ chức đó. 

Với khái niệm trên, có thể nhận thấy cơ chế hoạt động của loại sàn giao dịch này dường như tương tự với ngân hàng. Bạn cũng cần gửi tài sản của mình cho một bên thứ ba bảo vệ và lưu trữ tài sản của bạn. Việc theo dõi nguồn tiền thực hiện thông qua sàn giao dịch. 

Thực tế, nhiều nhà đầu tư đánh giá với cách thức hoạt động như vậy, họ sẽ lựa chọn gửi tiền vào ngân hàng. Vì đây chủ thể hoạt động dưới sự điều chỉnh và quản lý của Ngân hàng Trung Ương và nhà nước. Các quy định áp dụng lên ngân hàng nghiêm ngặt và khắt khe hơn rất nhiều so với bất kỳ loại hình tổ chức công ty nào. 

Nói một cách dễ hiểu, sàn CEX có thể được coi là bên trung gian chuyên cung cấp các dịch vụ mua bán trao đổi coin/token đáng tin cậy cho người dùng trong tiền điện tử.

  • Có hỗ trợ giao dịch các coin với USD, EUR, RUB, BTC.
  • Có hỗ trợ trên ứng dụng di động và cả 2 hệ điều hành iOS, Android.
  • Bảo mật xác thực 2 yếu tố (2FA).
  • Mua, bán và giao dịch: BTC, ETH, BCH, ZEC, DASH.
  • Có thể mua bán BTC và ETH với thẻ Visa, Mastercard hay chuyển khoản ngân hàng.
  • Có giao diện Trade chuyên nghiệp và thân thiện.
  • Sàn có giấy phép đăng ký hợp pháp tại Anh và loại MSB ở FinCEN.
  • Giao dịch ký quỹ (Margin Trading).
  • Tính thanh khoản cao.

  • Giao dịch: CEX cho phép các nhà giao dịch mua bán tiền mã hóa bằng tiền tệ Fiat. Hơn nữa, họ cũng cung cấp nhiều dịch vụ bổ sung bao gồm lưu trữ, giới hạn và thậm chí là giao dịch đòn bẩy và Lending – cho vay trong ngành tiền mã hóa.
  • Quy định: Các sàn giao dịch tập trung thường có giấy phép hoạt động tùy thuộc vào quốc gia / khu vực của họ. Vì vậy, họ thực hiện các thủ tục KYC và Aml nhằm tuân thủ luật pháp và đảm bảo sự an toàn của khách hàng.
  • Quyền kiểm soát: Quyền kiểm soát nền tảng và quỹ tiền mã hóa của khách hàng vẫn nằm trong tay của sàn giao dịch. Do đó, nếu có một cuộc tấn công, nó có thể dẫn đến việc mất tiền mã hóa của khách hàng của họ. Một số cuộc tấn công đã xảy ra trên các sàn giao dịch tiền mã hóa CEX dẫn đến việc mất Bitcoin và các mã thông báo tiền mã hóa khác.
  • Phí giao dịch: Tương tự như một sàn giao dịch chứng khoán truyền thống, CEX tạo ra thu nhập bằng cách tính phí từ người dùng thực hiện các giao dịch thông qua nền tảng của nó. Đây thường là một tỷ lệ phần trăm của giao dịch, và nó dao động trong khoảng 0,1% – 1,5% khá thấp. Nền tảng kiểm soát cơ sở hạ tầng, bảo mật, bảo trì và toàn bộ hệ thống.

4.1. Ưu điểm

  • Nhiều tính năng giao dịch: Một sàn giao dịch tiền mã hóa tập trung cung cấp quyền truy cập thân thiện với người dùng cho người mới bắt đầu trong ngành tiền mã hóa với nhiều tính năng giao dịch như P2P, Spot, Margin hay Future.
  • Bảo mật: Một số sàn giao dịch cũng lưu trữ khóa riêng của người dùng đối với tài sản tiền mã hóa trên nền tảng của họ. Vì các công ty này được tổ chức trên các mạng tập trung, họ dễ bị hack và tấn công. Tuy nhiên, dù sao đi nữa, họ áp dụng các giao thức bảo mật nâng cao bao gồm 2FA và email-authentication để cung cấp sự bảo vệ tối đa cho khách hàng của họ.
  • Tính thanh khoản: Trong một CEX – Sàn giao dịch tập trung, tương đối dễ dàng tìm được người mua hoặc người bán cho tiền mã hóa vì tính phổ biến của nó. Giúp các đồng tiền mã hóa có tính thanh khoản cao hơn.

4.2. Nhược điểm

  • Không có quyền quản lý: Bạn không có quyền quản tiền mã hóa riêng tư của mình mà phải thông qua sàn giao dịch.
  • Thuế: Sàn giao dịch tập trung có thể sử dụng thông tin của bạn để báo cáo với cơ quan thuế. Tránh tình trạng rửa tiền trong Crypto
  • Không an toàn: Các CEX kém an toàn hơn vì các vụ hack đã tửng xảy ra trong quá khứ. Điển hình là Mt Gox, một CEX – Sàn giao dịch nổi tiếng, đã bị tấn công vào năm 2014, dẫn đến mất hơn 850.000 Bitcoin.

Sàn Binance 

Sàn Binance là một sàn giao dịch top-tier trong Crypto hiện tại. Ngoài ra, Binance cũng là sàn có rất nhiều tài sản được phép giao dịch với volume khá cao, nên việc lệch giá khi giao dịch số lượng lớn cũng không nhiều. Sàn có hỗ trợ tiếng Việt và hiện đang là sàn có tổng lượng tài sản giao dịch mỗi ngày cao nhất.

Bên cạnh giao dịch spot, Binance còn hỗ trợ người dùng giao dịch phái sinh có đòn bẫy. Ngoài ra, trong tháng 6/2021, Binance cũng bắt đầu hỗ trợ mua bán NFT, từ đó trở thành sàn CEX đầu tiên hỗ trợ NFT market.


Sàn Binance. (Nguồn: coin98.net)

Sàn Huobi

Sàn Huobi là một trong những sàn giao dịch hàng đầu Trung quốc, có khối lượng giao dịch cũng nằm trong top 4. Với hơn 900 cặp tài sản đang được cho phép giao dịch, Huobi cũng là nơi được nhiều anh em trader lựa chọn khi muốn mua hoặc bán token.


Sàn Huobi. (Nguồn: coin98.net)

FTX

Dù ra đời chỉ vào năm 2019, nhưng FTX đã cho thấy mình cũng là một thế lực của sàn CEX khi khối lượng giao dịch trong 24h luôn nằm ở top 5. Ngoài ra, đứng sau lưng FTX là Sam Bankman-Fried, đồng thời là chủ sở hữu Alameda Research - một trong những Market Maker và là nhà đầu tư có tiếng của Crypto.


Sàn FTX. (Nguồn: coin98.net)

Gate.io

Sàn Gate.io là một trong những sàn giao dịch lâu đời nhất tại Trung Quốc. Sàn được thành lập vào năm 2013 với tên miền đầu tiên là Bter.com, dưới sự lãnh đạo của CEO Lin Han.


Sàn Gate.io. (Nguồn: coin98.net)

Kucoin

Giống như sàn Binance, sàn Kucoin cũng là một sàn giao dịch đến từ Trung Quốc được thành lập vào tháng 09/2017. Sàn có phí giao dịch thấp và có tích hợp chart Tradingview để tăng trải nghiệm cho người dùng.


Sàn Kucoin. (Nguồn: coin98.net)


Bảng so sánh nhanh giữa CEX và DEX. (Nguồn: gfsblockchain.com)

Quản lý tài sản

Đối với sàn giao dịch tập trung, hầu hết quyền kiểm soát tài khoản của bạn thuộc về bên thứ ba điều hành sàn giao dịch. Còn với sàn giao dịch phi tập trung, người dùng sẽ kiểm soát tất cả tài khoản từ giao dịch đến lưu trữ tài sản.

Vì lý do “phi tập trung” như vậy mà sàn giao dịch phi tập trung đang dần trở nên phổ biến hơn.

Bảo mật

Các sàn giao dịch phi tập trung có độ bảo mật cao hơn các sàn giao dịch tập trung. Sàn giao dịch tập trung có thể bị hack thông tin, khi đó bạn có thể sẽ mất hết tài sản. Một số vụ hack sàn chấn động có thể nhắc đến: sàn Mt. Gox (2011 – 2014) làm mất 792.500 BTC, sàn Poloniex mất 97BTC (2014), Bitfinex làm mất gần 120.000 BTC (2016),…

Các nền tảng phi tập trung an toàn hơn vì ít có rủi ro bị hack hơn trừ khi nó liên quan đến cổng bảo mật DEX. Gần đây nhất,  có vụ tấn công Poly Network ngày 10.8.2021 được ghi nhận là vụ đánh cắp tiền mã hóa lớn nhất lịch sử tính đến thời điểm hiện tại, khiến nền tảng này mất hơn 600 triệu USD. Tin tặc đánh cắp hàng trăm triệu USD tiền ảo nhờ khai thác lỗ hổng trong hệ thống Poly Network.

Tuy bảo mật hơn sàn giao dịch tập trung, sàn giao dịch phi tập trung cũng cần phải làm tốt hơn cánh cổng bảo mật của mình để không tạo bất cứ lỗ hổng nào cho hacker có thể xâm nhập.

Mức độ phổ biến

Hiện tại, các sàn giao dịch tập trung phổ biến hơn các sàn phi tập trung vì sàn giao dịch tập trung ra đời trước, giao diện thân thiện dễ sử dụng và tính thanh khoản tốt hơn.

Sàn giao dịch phi tập trung đang dần phổ biến hơn. Binance cũng đã ra mắt sàn giao dịch phi tập trung của mình.

Phí giao dịch

Các nền tảng tập trung sẽ áp đặt các khoản phí đối với mỗi giao dịch. Các khoản phí này khác nhau giữa các sàn khác nhau (thường tính trên % giao dịch). Các sàn giao dịch phi tập trung không tính phí hoặc phí thấp cho việc khớp lệnh trên blockchain.

Tính năng

Về tính năng, các sàn giao dịch tập trung có lợi thế hơn so với các sàn giao dịch phi tập trung. Đây cũng là lý do khiến sàn giao dịch tập trung phổ biến hơn. Bạn có thể theo dõi giá, đặt sẵn lệnh mua-bán, sử dụng công cụ quản lý danh mục đầu tư, thêm vào danh sách yêu thích các mã token bạn đang cân nhắc,…

Các sàn giao dịch phi tập trung có các loại lệnh khá hạn chế và không cung cấp giao dịch ký quỹ (và các tính năng tương tự) cho người dùng.

Thanh khoản

Các sàn giao dịch tập trung có tính thanh khoản cao hơn vì nhiều người dùng thực hiện các lệnh cụ thể theo xu hướng thị trường. Hơn nữa, sàn giao dịch tập trung có AMM – Automated Market Maker là các công cụ đem lại tính thanh khoản tự động cho các sàn giao dịch, bổ sung thêm tính thanh khoản cho nền tảng.

Các nền tảng phi tập trung không có nhiều tính thanh khoản như các nền tảng tập trung vì chúng mất thời gian để khớp lệnh và mức độ phổ biến sàn này cũng thấp hơn sàn giao dịch tập trung.

Tốc độ

Các nền tảng phi tập trung chậm hơn so với các nền tảng tập trung. Theo một phân tích, các sàn giao dịch tiền mã hóa tập trung mất trung bình 10 mili giây để thực hiện các giao dịch trong khi một sàn giao dịch phi tập trung mất tối thiểu 15 giây để khớp và thực hiện một giao dịch. Nếu thanh khoản quá nhỏ, một sàn giao dịch phi tập trung có thể mất hơn một phút để hoàn thành một giao dịch.

Rủi ro về mật khẩu

Khi bạn đăng ký tài khoản sàn giao dịch tập trung, bạn sẽ làm thêm các bước đăng ký bảo mật ngoài mật khẩu như bảo mật bằng email, số điện thoại, KYC,… Nếu bạn quên mật khẩu, sàn giao dịch tập trung sẽ hỗ trợ cung cấp lại mật khẩu cho bạn.

Khi bạn tham gia giao dịch trên sàn giao dịch phi tập trung, bạn cần kết nối với ví cá nhân. Nếu bạn quên hay làm mất từ khóa khôi phục ví, bạn sẽ mất hết tài sản của mình.